ความหมายของการผลิตพันธุ์ไม้หรือการขยายพันธุ์พืช 
        การขยายพันธุ์พืชหมายถึง การเพิ่มจำนวนต้นพืชให้มีปริมาณมากขึ้น โดยคงไว้ซึ่ง คุณสมบัติและคุณภาพของผลผลิตดีเท่าเดิม หรือดีขึ้นกว่าเดิม 



ประโยชน์ของการการขยายพันธุ์พืช
    1. ทำให้พืชดำรงสายพันธุ์เอาไว้ได้ เป็นการรักษาพันธุ์พืชไม่ให้สูญหายหรือสูญพันธุ์ไป
    2. ทำให้เกิดพันธุ์ใหม่ ๆ ที่ดีขึ้น ยกตัวอย่าง เช่น เงาะโรงเรียน เดิมทีเป็นเมล็ดเงาะปีนังผิว
เปลือกสีแดง ในปี 2470 นายเคหว่อง บ้านอยู่อำเภอนาสาร จังหวัดสุราษฎร์ธานีซื้อเงาะปีนัง
มารับประทานเสร็จแล้วก็โยนเมล็ดทิ้งออกนอกบ้าน หลังจากนั้นพอเมล็ดงอกเป็น
ต้นใหม่ก็ให้ผลกลายเป็นเปลือกสีแดงแต่ปลายขนมีสีเขียว รสหวานกรอบล่อนจากเมล็ดง่าย ต่อมาเขายกที่ดินให้แก่โรงเรียนประชาบาล ต้นเงาะจึงเป็นสมบัติของโรงเรียน ใครไปขอชิม
ก็ติดใจ ขอตอนกิ่งเอาไปปลูก ก็เรียกชื่อว่าเงาะโรงเรียน กลายเป็นพันธุ์ใหม่ที่ดีกว่าพันธุ์เดิม แพร่กระจายปลูกไปหลายจังหวัดเป็นต้น
    3. ทำให้เกิดรายได้หรือเป็นอาชีพโดยตรง เช่น ร้านจำหน่ายพันธุ์ไม้ เนสเซอรี่ต่าง ๆ
บางแห่งผลิตไม้เฉพาะอย่าง เช่น ฟาร์มกล้วยไม้ ผลิตต้นกล้วยไม้จำหน่ายต่างประเทศ
นำรายได้เข้าประเทศมากมาย
    4. ช่วยให้คนเรามีจิตใจสงบ เยือกเย็น เพราะคนที่อยู่กับต้นไม้ ขยายพันธุ์ เพาะปลูกดูแล
เปรียบเสมือนผู้สร้างชีวิตขึ้นมาใหม่ ย่อมมีความรัก อิ่มอกอิ่มใจและภูมิใจในสิ่งที่ตนสร้าง ตรงกันข้ามกับผู้ที่ชอบทำลายต้นไม้ ตัดไม้ทำลายป่าเปรียบเสมือนคนที่ชอบเบียดเบียนผู้อื่น คิดแต่ผลประโยชน์ตนเองจิตใจจึงไม่สงบ



ความสำคัญของการขยายพันธุ์พืช
    1. ต่อมนุษย์ การเพิ่มจำนวนต้นไม้ เป็นการเพิ่มแหล่งปัจจัย 4 สำหรับมนุษย์โดยทางตรง
และทางอ้อมทำให้มนุษย์มีอาหาร ที่อยู่อาศัย เครื่องนุ่งห่มและยารักษาโรค
    2. ต่อประเทศ การเพิ่มจำนวนต้นไม้  ทำให้เกิดอาชีพต่าง ๆ มากมาย เกิดสินค้าที่ทำ
รายได้ให้แก่ประเทศ ทำให้เศรษฐกิจของประเทศมั่นคง เช่น การขยายพันธุ์ลำไย
ปลูกเป็นสวนลำไยจำนวนมากมีผลผลิตออกจำหน่าย ก็จะเกิดอาชีพต่อเนื่อง
เช่น คนงานเก็บลำไย โรงงานทำกล่องบรรจุ  รถขนส่ง โรงงานอบลำไยแห้ง
บริษัทจัดส่งออกจำหน่ายต่างประเทศ ฯลฯ
    3. ต่ออาชีพ อาชีพเกษตรกรรมทำการปลูกพืชเลี้ยงสัตว์ การเพิ่มจำนวนต้นไม้
ทำให้เกิดรายได้ทั้งทางด้านผลผลิตและรายได้จากพันธุ์ไม้ที่จำหน่ายโดยตรง
นอกจากนั้นยังเป็นการเพิ่มปริมาณอาหารสัตว์ให้เพียงพอกับการเลี้ยงสัตว์ เป็น
การเพิ่มรายได้อีกประการหนึ่ง
    4. ต่อสิ่งแวดล้อม การเพิ่มจำนวนต้นไม้ ย่อมทำให้เกิดความร่มรื่น ต้นไม้ช่วย
ยึดเกาะดินไม่ให้เกิดการพังทะลายของหน้าดิน เป็นแหล่งทรัพยากรอันมีค่า
ทำให้อากาศบริสุทธ์ ฯลฯ
    5. ต่อทรัพยากรธรรมชาติ ทำให้ทรัพยากรธรรมชาติที่มีอยู่อย่างจำกัด เกิดคุณค่า
มากยิ่งขึ้น เช่นที่ดินว่างเปล่า เมื่อปลูกพืช ก็ทำให้ที่ดินนั้นมีคุณค่ามากยิ่งกว่าปล่อย
ทิ้งไว้เปล่า ๆ



การผลิตพันธุ์ไม้(Plant Propagation)หรือการขยายพันธุ์พืช สามารถทำได้อยู่ ๒ วิธี คือ

    ๑. การใช้เมล็ดเพาะ (Sexual propagation) การเพาะเมล็ดทำได้ง่าย ได้จำนวนต้นมาก
มีขนาดเล็กขนส่งสะดวก มีรากแก้วหยั่งลึกในดิน หาน้ำและอาหารได้ดี แต่มักมีโอกาส
กลายพันธุ์ไปในทางที่เลวลง ยกเว้นบางครั้งก็ได้พันธุ์ดีกว่าเดิม   เช่น  เงาะโรงเรียน
    ๒. การขยายพันธุ์โดยใช้ส่วนต่าง ๆ ของพืช (Asexual Propagation) เป็นการเพิ่ม
จำนวนต้นพืชจากส่วนต่าง ๆ ของลำต้น สาเหตุที่ทำได้เช่นนี้เพราะส่วนต่าง ๆ ของพืชสามารถสร้างส่วนที่ขาดหายไปขึ้นมาทดแทนได้ เช่น ตัดกิ่งมาชำ  กิ่งก็
สามารถงอกราก ถ้าตัดรากมาชำ รากก็สามารถเกิดลำต้น ใบใหม่ได้ นอกจากนี้
ยังสามารถนำกิ่งของอีกต้นหนึ่งในตระกูลเดียวกัน(family) มาทาบหรือต่อ
บนต้นอีกต้นหนึ่งได้ ทำให้เกิดเป็นต้นพันธุ์ใหม่ที่มีท่อน้ำท่ออาหารติดอยู่กับต้นเดิม



การขยายพันธุ์พืชจากส่วนต่าง ๆ ของพืช มีข้อดีพอสรุปได้ คือ

    1.  เพื่อการดำรงพันธุ์ เพราะการขยายพันธุ์แบบนี้ใช้การแบ่งเซลล์แบบไมโตซีส
        ดังนั้นยีนของต้นแม่จึงถ่ายทอดทั้งหมดไปที่ต้นลูก จึงรักษาลักษณะเด่นของต้น
        แม่พันธุ์เอาไว้ได้ พืชสวนส่วนใหญ่ทั้งไม้ผล ไม้ประดับ จึงมักนิยมขยายพันธุ์
        โดยใช้ส่วนต่าง ๆ ของพืชเพราะทำให้ไม่กลายพันธุ์
     2.  พืชบางชนิดไม่มีเมล็ดหรือเมล็ดงอกยาก เช่น กระเทียม กล้วย ส้ม ขิง ฯลฯ ต้อง
        ใช้การขยายพันธุ์แบบนี้เท่านั้น
     3.  การขยายพันธุ์จากส่วนต่าง ๆ ของพืช บางชนิดทำได้ง่ายกว่าการเพาะเมล็ด
        และโตเร็วกว่าการเพาะด้วยเมล็ด